GMINA ŁAPY GMINĄ MARZEŃ
Dolina Górnej Narwi zwana „Polską Amazonią” należy do najlepiej zachowanych obszarów bagiennych w Europie. Trudno dostępne tereny bagienne, naturalna linia brzegowa oraz jeziorowate wylewy rzeki stanowią siedlisko unikalnych gatunków fauny i flory. Rzeka wraz z doliną, zdaniem specjalistów, to nie tylko ostoja przyrody, ale również obszar o dużej wartości gospodarczej.
Właśnie wśród tych unikatowych pod względem przyrodniczym terenów położona jest gmina Łapy licząca około 24 tys. mieszkańców. Centralną częścią gminy jest miasto Łapy pełniące funkcje ośrodka administracyjnego, oświatowego i medycznego dla wszystkich mieszkańców Łap oraz gmin sąsiednich.
„Polska Okawango”
Ta nieco bajkowa kraina urzeka malowniczością – piaszczyste drogi, wierzby na miedzach i łąki z makami i chabrami to wymarzone miejsce na długie, nostalgiczne spacery. Podróż malowniczymi trasami pozwala dostrzec piękno niezwykłych starych wsi, w których czas płynie własnym rytmem. Ciekawy, urozmaicony teren z przewagą wzgórz morenowych, pagórków i równin torfowych, w które głęboko wcina się szeroka dolina rzeki Narwi, jest krainą wymarzoną dla odpoczynku. Wędrówki piesze i rowerowe wyznaczają szlaki prowadzące przez najbardziej interesujące turystę tereny. Malowniczo meandrująca rzeka stanowi wschodnią granicę gminy. W okolicach Łap rozlewiska tworzą unikalną ostoję – mikroregion będący pozostałością pierwotnej przyrody. Uznano, że wartość przyrodnicza tego jedynego w swoim rodzaju krajobrazu godna jest najtroskliwszej opieki i dlatego w 1996 roku obszar ten stał się częścią Narwiańskiego Parku Narodowego. Liczne odnogi rzeki ukryte wśród trzcin a także duże rozlewiska stanowią niepowtarzalny element przyrody na tym terenie. Lewostronny dopływ Narwi – rzeka Awissa – urozmaica południowo-zachodnią część obszaru gminy. „Polska Amazonia” mówią o tym terenie niektórzy, „polska Okawango” dodają inni mając na myśli „warkoczowy” układ odnóg rzecznych, którego jedynym odpowiednikiem jest rzeka na południu Afryki. Aby dobrze poznać wszelkie zakątki tego terenu, warto wypożyczyć kajak lub kanoe. Wielką atrakcją wśród turystów są popularne wśród tutejszej ludności wąskie łodzie zwane „pychówkami”. Wypożyczalnie sprzętu znajdują się np. w Uhowie. Także mieszkańcy okolicznych wiosek użyczają gościom swego sprzętu.
Gdzie nie spojrzeć, tam ptaki...
Rokitniczka, potrzos, brzęczka, trzcinniczek, krzyżówka, wodnik, kropiatka, zielonka, rybitwa czarna, bąk, błotniak stawowy... Można by długo wymieniać, ale już te kilka nazw przyprawi o zawrót głowy każdego miłośnika przyrody. Wędkarze również będą zadowoleni. Czekają na nich leszcze, liny, szczupaki, okonie i płocie. Szlachetne i smakowite pstrągi, sielawy oraz węgorze aż się proszą, aby je złowić na wędkę, a zdjęcia ogromnych sumów ozdobią kolekcję każdego wędkarza. W krajobraz wpisują się wielkie połacie lasów, które obfitują w dziki, jelenie, zające, bażanty. Miejscowa ludność zdążyła się już przyzwyczaić do widoku saren i łosi spacerujących nieopodal ludzkich siedlisk. Dla turystów to wciąż niezwykłe widowisko. Z myślą o tych, którzy pragną obcować z tutejszą przyrodą, utworzono liczne szlaki turystyczne: Bociani, Kolejarzy czy Władysława Puchalskiego, mistrza fotografii przyrodniczej, który często gościł na tych terenach. Zmęczony wędrówką turysta znajdzie schronienie w licznych gospodarstwach agroturystycznych. Od pobliskich gospodarzy można nabyć zdrową, ekologiczną żywność. Dużą popularnością wśród odwiedzających nas turystów cieszą się przejażdżki bryczkami i stylowymi kolaskami. Także ci, którzy odwiedzą nas zimą, nie będą się nudzić. Wszak gdy śnieg otuli pola, dolina Narwi wygląda równie pięknie, jak latem, a jej uroki można poznawać siedząc w wygodnych saniach.
Gmina posiadająca tak niezwykłe walory przyrodnicze ma ogromne możliwości rozwoju gospodarczego. Władze gminy kładą nacisk na turystykę, zwłaszcza turystykę wiejską, wypoczynkową, kwalifikowaną a także ekoturystykę i agroturystykę. Jednym z najnowszych projektów jest pomysł utworzenia plaży w Bokinach.
Turyści mogą także uczestniczyć w wielu licznych imprezach kulturalnych organizowanych przez Dom Kultury w Łapach, np.: „Dni Łap”, „Narwiańska Jesień”, „Sobótka” i wiele innych. Niezwykłą popularnością nie tylko w Polsce, ale także zagranicą cieszy się przegląd pieśni sakralnej „Łapskie Te Deum”. Swój dorobek prezentują w nim chóry z wielu krajów Europy.
Ciekawa historia
Pierwsze wzmianki historyczne o tych terenach pochodzą z początku XIII w. Legenda wiąże powstanie miasta ze szlachcicem Łapą herbu Lubicz, który osiadł tutaj w czasie kolonizacji mazowieckiej w XV w. Nazwa Łapy pierwotnie oznaczała szałas myśliwski.
Początkowo Łapy stanowiły zaścianek szlachecki, gdzie szlachta od zawsze kultywowała tradycje patriotyczne. W czasie powstania styczniowego (22.01.1863 do wiosny 1864 roku) wiele działań partyzanckich objęło także i te tereny. Wkrótce w wyniku rozrostu wioski powstały osady zlokalizowane na zachodnim i wschodnim brzegu rzeki Narew. W XVI – XVIII w. rzeką przebiegał handlowy szlak wodny z miejscowości Suraż do Gdańska. W 1825 roku przez połączenie kilku zaścianków powstały Łapy, które miały charakter osady rolniczej. Swój rozwój miasto zawdzięcza oddaniu 15 XII 1862 r. linii kolei warszawsko – petersburskiej ze stacją kolejową w Łapach oraz wybudowaniu przez Francuzów w 1870 r. zakładów naprawy wagonów, co spowodowało napływ rzemieślników i robotników z okolicznych wiosek. Postępująca urbanizacja Łap zaowocowała nadaniem 07.01.1925 roku praw miejskich.
W gminie znajduje się wiele interesujących zabytków, do których zaliczyć można m.in. zespół kościoła parafialnego pw. Św. Piotra i Pawła w Łapach w stylu neoromańskim z lat 1920 –1927 oraz wieża ciśnień z początku XX w.. Słuszne uznanie wzbudza także zespół kościoła parafialnego pw. Św. Michała Archanioła z 1905 roku w Płonce Kościelnej, oraz neogotycki kościół św. Wojciecha w Uhowie z 1919 roku. Wartość historyczno-kulturalną mają też cmentarze na terenie gminy:
• cmentarz ewangelicko-augsburski i prawosławny w Łapach Osse;
• cmentarz przykościelny i rzymsko-katolicki w Płonce Kościelnej;
• oraz cmentarz rzymsko-katolicki w Uhowie.
Na cmentarzu w Łapach znajdują się miejsca pamięci narodowej, a w Wólce Waniewskiej i Roszkach Wodźkach obeliski. Inne miejsca historyczne to:
• pomnik Jana III Sobieskiego w Płonce Kościelnej;
• pomnik Bohaterskich Dzieci Polskich poświęcony pamięci dzieciom polskim, które zginęły w czasie II wojny światowej.
Nowatorskie rozwiązania
O piękne krajobrazy, czystą wodę i powietrze staramy się dbać. Istotną inicjatywą była realizacja inwestycji, mającej na celu modernizację systemu ciepłowniczego miasta. W bardzo krótkim czasie wykonano magistralę gazową wokół miasta z doprowadzeniem gazu do wszystkich istniejących byłych kotłowni węglowych eksploatowanych przez Zakład Energetyki Cieplnej. Zostały one zlikwidowane, a w ich miejsce zbudowano nowoczesne kotłownie gazowe, węzły cieplne oraz kotłownię na biomasę o mocy ponad 4 megawatów. Nastąpiła też wymaniana około 6 km sieci cieplnej na rury preizolowane. Mieszkańcy zyskali stabilne ogrzewanie i nie muszą płacić za straty w przesyłaniu ciepła, nie obciążą ich również kary za zanieczyszczanie środowiska. A na ich głowy nie spadają już tony pyłów. Warto wspomnieć/ zaznaczyć, że jako pierwsi w Polsce wprowadziliśmy nowatorskie rozwiązania i zastosowaliśmy elektrofiltr do odpylania spalin z kotłów opalanych zrąbkami drewna.
Efektami starań władz lokalnych są: emisja szkodliwych pyłów została zmniejszona o 99,9%, a dwutlenku siarki o 96%. Naszemu czystemu powietrzu nie zagraża już także tlenek azotu i węgla. Zabiegi gminy doceniła fundacja EKOFUNDUSZ i przyznała jej dotacje w wysokości 3,4 mln złotych.
Za swe działania na rzecz ekologii gmina Łapy wielokrotnie została wyróżniona. W 2003 roku otrzymaliśmy Godło „Zielone Płuca Polski ” oraz wyróżnienie w konkursie „Nasza Gmina w Europie”. Za przedsięwzięcie "Modernizacja systemu ciepłowniczego z zastosowaniem biomasy w Mieście Łapy i pomp ciepła w otulinie NPN" gmina została uhonorowana zaszczytnym tytułem „Lidera Polskiej Ekologii 2003” oraz nagrodę pieniężną w wysokości 200 tysięcy złotych.
Kolejne sukcesy
Wody Narwi mieszczą się w najwyższych klasach czystości. Aby je chronić, podjęliśmy się unowocześnienia i dostosowania do wymogów unijnych Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Łapach. Przede wszystkim została zmodernizowana oczyszczalnia, dzięki czemu jej zdolność przerobowa wzrosła do 10 tys. metrów sześciennych ścieków w ciągu doby. To z kolei umożliwia podłączenie do niej kolejnych wsi z gminy Łapy (zakończono kanalizację sanitarną w leżącej bezpośrednio nad Narwią wsi Uhowo. Zamierzeniem władz samorządowych jest, by pełniła ona rolę najważniejszego ośrodka wypoczynkowego o znaczeniu ponadgminnym). Podłączono do sieci również gminy ościenne (Suraż i Poświętne). Duża zdolność przerobowa oczyszczalni stwarza rezerwę dla ewentualnych nowych zakładów produkcyjnych.
Kolejną z inwestycji zmierzających do poprawy stanu środowiska naturalnego gminy jest rekultywacja składowiska odpadów komunalnych w Uhowie funkcjonującego od 1975r. Stare wysypisko nie posiadało odpowiednich zabezpieczeń chroniących wodę i glebę, dlatego w 1998 r. rozpoczęto prace zmierzające do jego rozbudowy. Rozbudowywane wysypisko spełnia wymagania i warunki ochrony środowiska dzięki temu, iż zastosowano w nim odpowiednie zabezpieczenia. Podłoże wysypiska i skarpy wewnętrzne są zabezpieczone geomembraną (folia o grubości 2 mm), a ułożona na dnie sieć zbieraczy na odcieki będzie odprowadzać zbierające się nieczystości do zbiorników; stamtąd wywożone one będą do oczyszczalni ścieków.
Chęć współpracy
Razem można więcej. Wiemy o tym doskonale, dlatego w 2000 roku powołano do życia Stowarzyszenie Gmin Górnej Narwi, którego prezesem zwyczajowo jest burmistrz Łap, jako reprezentant największej gminy w Stowarzyszeniu. Głównym zadaniem Stowarzyszenia jest zintegrowanie działań samorządów, rozpoznanie potrzeb i wspólnej obrony interesów w zakresie ochrony środowiska oraz popularyzowania walorów przyrodniczo – krajobrazowych dorzecza Górnej Narwi. Położony na obszarze SGGN Narwiański Park Narodowy wspólnie z samorządami prowadzi intensywne działania na rzecz zachowania walorów przyrodniczych i kulturowych. Tak zachowany obszar zainteresował stronę niemiecką (rząd Północnej Nadrenii-Westfalii), co pozwoliło na realizację Projektu Zielone Płuca Polski NAREW. W ramach tego pomysłu zrealizowano m.in. Galerię Narwiańską w Uhowie. Realizacja Projektu NAREW zasygnalizowała potrzebę współpracy na rzecz ochrony doliny Narwi. Wiele problemów związanych np. z tworzeniem obszarów chronionych, kompleksową gospodarką odpadami, ograniczeniem zanieczyszczeń wód czy powietrza wykracza zwykle poza kompetencje i możliwości pojedynczych gmin. Dlatego jesteśmy otwarci na wszelkie propozycje współpracy.
Dobre położenie
W przyszłość patrzymy optymistycznie. Duże nadzieje wiążemy z dogodnym położeniem gminy: znajduje się ona zaledwie 20 kilometrów od stolicy województwa, w ramach dużej Białostockiej Aglomeracji Miejskiej ciągnącej się od Łap do Czarnej Białostockiej. Dobre połączenia komunikacyjne ze stolicą kraju, bliskość granicy oraz europejskiego korytarza transportowego Via Baltica to inne atuty tej gminy. Stwarzają one, w połączeniu z planowaną modernizacją linii kolejowej Warszawa – Białystok – granica państwa, szansę przyspieszenia rozwoju w nadchodzących latach. Bogactwo przyrodnicze regionu jest magnesem przyciągającym na teren gminy przybyszów z innych stron kraju a nawet świata, nie tylko turystów. Już w ostatnich latach ilość turystów systematycznie wzrasta i jesteśmy pewni, że ta tendencja będzie się utrzymywać. Każdy, kto przybywa do naszej gminy jest tutaj mile widziany.
ZAPRASZAMY !!!
